تبلیغات
قرآن برای اهل یقین(شعبه1) - شركت زن در مجامع
تاریخ : 1392/06/4 | 08:58 | نویسنده : م. کاظمی
در كافی برخی روایات بدین مضمون نقل شده كه توجه مرد به زمین است و توجه زن به مرد، پس زنان را در حصار خانه قرار دهید.
خود صاحب كافی معتقد است كه مقصود اینست كه هر چه زودتر آنها را در حصار ازدواج قرار دهید.
ولی یك عده روایات دیگر وجود دارد كه ممكن است آنها را توصیه اخلاقی به مردان نسبت به زنان شمرد كه از خطرات تماسهای مردان با زنان آگاه باشند. صاحب وسائل این روایات را بر استحباب حمل كرده است. ما قسمت عمده آنها را ذكر می كنیم: الف - امیرالمؤمنین علی علیه السلام به فرزندش امام مجتبی چنین توصیه می فرماید: " « و اكفف علیهن من ابصارهن بحجابك ایاهن، فان شده الحجاب ابقی علیهن، و لیس خروجهن باشد من ادخالك علیهن من لا یوثق به علیهن و ان استطعت ان لا یعرفن غیرك فافعل » " (1).
یعنی تا می توانی كاری كن كه زن تو با مردان بیگانه معاشرت نداشته باشد. هیچ چیز بهتر از خانه، زن را حفظ نمی كند. همانطور كه بیرون رفتن آنان از خانه و معاشرت با مردان بیگانه در خارج خانه برایشان مضر و خطرناك است، وارد كردن تو مرد بیگانه را بر او در داخل خانه و اجازه معاشرت در داخل خانه نیز مضر و خطرناك است. اگر بتوانی كاری كنی كه جز تو مرد دیگری را نشناسند چنین كن ".
این یك توصیه اخلاقی است. علماء اسلام این جمله را به شكل یك توصیه اخلاقی تلقی كرده اند. اگر ما بودیم و چنین تعبیراتی، بدون شك آنچه استنباط می شد بیش از " توصیه اخلاقی " بود، بلكه بیش از لزوم ستر وجه و كفین بود، آنچه استنباط می شد همان است كه ما از آن به حبس زن در خانه تعبیر كرده ایم. ولی علت اینكه فقها به مضمون چنین جمله ها فتوا نداده اند ادله قطعی دیگر از آیات و روایات و سیره معصومین برخلاف مفاد ظاهر این تعبیرات است، و به اصطلاح ظاهر این جمله ها " معرض عنه " اصحاب است. لهذا این جمله ها حمل به توصیه اخلاقی شده است و ارزش اخلاقی دارد نه فقهی.
آنچه فقها از امثال این جمله ها استنباط كرده اند این است كه اینگونه جمله ها ارشاد به حقیقتی روحی و روانی در روابط دو جنس است و شك نیست كه حقیقتی را بیان می كند. رابطه زن و مرد اجنبی سخت خطرناك است. گِلی است كه پیلان بر آن می لغزند. آنچه اسلام لااقل به صورت یك امر اخلاقی توصیه می كند اینست كه تا حد ممكن اجتماع مدنی غیر مختلط باشد.
جامعه امروز زیان های اجتماع مختلط را به چشم خود می بیند. چه لزومی دارد كه زنان فعالیتهای خود را به اصطلاح " دوش به دوش " مردان انجام دهند. آیا اگر در دو صف جداگانه انجام دهند نقصی در فعالیت و راندمان كار آنان رخ می دهد؟ اثر این دوش به دوش ها اینست كه هر دو هم دوش را از كار باز می دارد و هر یك را به جای توجه به كار متوجه "همدوش" می كند، تا آنجا كه غالبا این هم دوشیها به هم آغوشی منتهی می گردد
ب - حدیثی است از حضرت زهرا علیها السلام. هر چند فقهاء بدین حدیث استناد نمی كنند اما می تواند توجیه صحیحی داشته باشد.
خلاصه حدیث اینست: " روزی رسول خدا از مردم پرسیدند: چه چیز برای زن از هر چیز بهتر است؟ كسی نتوانست پاسخ بگوید. حسن بن علی علیه السلام كودك و در مجلس حاضر بود. قصه را برای مادرش زهرا سلام الله علیها نقل كرد. زهرا فرمود: از همه چیز بهتر برای زن اینست كه مرد بیگانه ای را نبیند و مرد بیگانه ای هم او را نبیند " (2).
این حدیث نیز توصیه اخلاقی است و ارجحیت دور بودن زن و مرد را بیان می كند. ما قبلا گفته ایم تمام ترخیصهای اسلامی در این زمینه به خاطر جلوگیری از حرج و مضیقه است. ارجحیت اخلاقی پوشش، دور بودن زن و مرد، وجود حریم میان آندو در حدود امكان سر جای خود باقی است.
ج - رسول اكرم به علی علیه السلام فرمود: " « یا علی اول نظره لك و الثانیة علیك لا لك » " (3) یعنی اولین نگاه مفت تو است، اما نگاه دوم به زیانت می باشد نه به سودت.
در اینكه این حدیث در مقام بیان حكم است یا در مقام بیان اثری كه طبعا در نگاه هست اختلاف نظر است. برخی مانند محقق صاحب شرایع و علامه حلی گفته اند این حدیث متعرض حكم نظر است. مفاد حدیث اینست كه نگاه اول جایز است و نگاه دوم حرام. بعضی دیگر گفته اند مقصود اینست كه نگاه عمدی مطلقا حرام است. نگاه اول از آن نظر جایز است كه عمدی نیست.
ولی حقیقت اینست كه این حدیث در مقام توصیه ترك نظر شهوانی و تلذذی است كه قطعا حرام است و از محل بحث خارج است. این حدیث می خواهد این مطلب را بگوید كه انسان چشمش به زنی می افتد و احیانا خوشش می آید می خواهد بار دوم نگاه كند و لذت ببرد. نوبت اول چون تلذذ غیر عمدی است مانعی ندارد، اما نوبت دوم چون به قصد تلذذ است جایز نیست.
د - امام صادق فرمود: " « النظر سهم من سهام ابلیس مسموم و كم نظره اورثت حسره طویلة » " (4). یعنی نگاه كردن تیری است زهرآلود از ناحیه شیطان. چه بسیارند نگاههائی كه بعدها حسرتها و تأسفهای طولانی به دنبال خود آورده اند.
در حدیث دیگر آمده است: " « زنا العینین النظر » " (5) یعنی زنای دو چشم نگاه است.
این دو حدیث نیز ناظر به نگاههای شهوت آلود است، و ممكن است توصیه اخلاقی باشد به احتیاط.
1 - نهج البلاغه ( نامه 31 ) وصیت معروف امیرالمؤمنین به امام حسن . 
2 - وسائل جلد 3 صفحه 9 نقل از كشف الغمة. 
3 وسائل جلد 3 صفحه. 24 در سنن ابوداود جلد 1 صفحه 496 بدین عبارت آمده است: یا علی لا تتبع النظره بالنظره فان لك الاولی و لیست لك الاخره ». در بعضی روایات شیعه نیز كه در وسائل نقل شده قریب به همین مضمون آمده است. 
4 - وسائل جلد 3 صفحه. 24 
5 - كافی جلد 5 صفحه 559 و وسائل جلد 3 صفحه. 24.

نام كتاب : مسئله حجاب مسئله حجاب متفكر شهید استاد مرتضی مطهری
چاپ مكرر : بهار 1368
ناشر : انتشارات صدرا



طبقه بندی: حجاب و عفاف، شیعه،
برچسب ها: حجاب،