تبلیغات
قرآن برای اهل یقین(شعبه1) - حضرت مریم (س) در منابع اسلامی چگونه توصیف شده است؟
پاسخ :
قرآن کریم مریم (س) را بانوی برگزیده ی خدا، بانوی پاک و مطهر، بهترین زنان عصر خود، مظهر عفاف، الگوی مؤمنان، دختری عابد، بسیار راستگو (صدّیقه) و هم سخن با فرشتگان (محدّثه) معرفی کرده است.
آیاتی از قرآن کریم به وضوح جایگاه مریم (س) در اندیشه ی اسلامی را به تصویر کشیده است: «وَ إِذْ قالَتِ الْمَلائِکَةُ یا مَرْیمُ إِنَّ اللّهَ اصْطَفاکِ وَ طَهَّرَکِ وَ اصْطَفاکِ عَلى نِساءِ الْعالَمینَ * یا مَرْیمُ اقْنُتی لِرَبِّکِ وَ اسْجُدی وَ ارْکَعی مَعَ الرّاکِعینَ»(1)
و (به یاد آورید) هنگامى را که فرشتگان گفتند: «اى مریم! خدا تو را برگزیده و پاک ساخته؛ و بر تمام زنان جهان، برترى بخشیده است. اى مریم! (به شکرانه این نعمت) براى پروردگار خود، خضوع کن و سجده به جا آور؛ و با رکوع کنندگان، رکوع کن.»
مریم (س) به عبادت پروردگارش علاقه ای وافر داشت. به گفته ی امام صادق (ع)، مریم (س) دو روز را روزه می گرفت و یک روز را افطار می کرد.(2) بر طبق روایتی، عیسی (ع) پس از مادر بر قبر او حاضر شد و با وی چنین گفت: « ای مادر با من سخن بگو. آیا دوست داری که به دنیا بازگردی؟ مریم (س) گفت: آری به بازگشتن علاقه مندم تا در شب سرد زمستان برای خداوند نماز به پای دارم و در روزهای گرم و سوزان روزه بدارم. ای فرزندم این راه بسیار خوفناک است.»
«وَ ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً لِلَّذِینَ آمَنُوا امْرَأَتَ فِرْعَوْنَ إِذْ قالَتْ رَبِّ ابْنِ لِی عِنْدَکَ بَیتاً فِی الْجَنَّةِ وَ نَجِّنِی مِنْ فِرْعَوْنَ وَ عَمَلِهِ وَ نَجِّنِی مِنَ الْقَوْمِ الظّالِمِینَ * وَ مَرْیمَ ابْنَتَ عِمْرانَ الَّتِی أَحْصَنَتْ فَرْجَها فَنَفَخْنا فِیهِ مِنْ رُوحِنا وَ صَدَّقَتْ بِکَلِماتِ رَبِّها وَ کُتُبِهِ وَ کانَتْ مِنَ الْقانِتِینَ»(3)
و خداوند براى مؤمنان، به همسر فرعون مثل زده است، در آن هنگام که گفت: «پروردگارا! نزد خود براى من خانه اى در بهشت بساز، و مرا از فرعون و کار او نجات ده و مرا از گروه ستمگران رهایى بخش!» .و همچنین به مریم دختر عمران که دامان خود را پاک نگه داشت، و ما از روح خود در آن دمیدیم؛ او کلمات پروردگار خویش و کتابهایش را تصدیق کرد و از مطیعان (فرمان خدا) بود
شاید برای آنکه مریم (س) از صلاحیت مادر مسیح شدن برخوردار شود، لازم بود از آزمایش سخت خود نگهداری جنسی پیروزمندانه فارغ شود. تنها پس از ظهور جبرئیل امین به صورت مردی خوش سیما در مکانی خلوت و به دور از چشم دیگران در اوج جوانی مریم (س) و موفقیت وی در این آزمایش سخت بود که وی برای پذیرش روح خدا انتخاب شد:
«وَ اذْکُرْ فِی الْکِتابِ مَرْیمَ إِذِ انْتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِها مَکاناً شَرْقِیاً * فَاتَّخَذَتْ مِنْ دُونِهِمْ حِجاباً فَأَرْسَلْنا إِلَیها رُوحَنا فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِیاً * قالَتْ إِنِّی أَعُوذُ بِالرَّحْمنِ مِنْکَ إِنْ کُنْتَ تَقِیاً * قالَ إِنَّما أَنَا رَسُولُ رَبِّکِ لاَِهَبَ لَکِ غُلاماً زَکِیاً * قالَتْ أَنّى یکُونُ لِی غُلامٌ وَ لَمْ یمْسَسْنِی بَشَرٌ وَ لَمْ أَکُ بَغِیاً * قالَ کَذالِکَ قالَ رَبُّکِ هُوَ عَلَی هَینٌ وَ لِنَجْعَلَهُ آیةً لِلنّاسِ وَ رَحْمَةً مِنّا وَ کانَ أَمْراً مَقْضِیاً»(4)
و مریم را در این کتاب یاد کن، آن هنگام که از خانواده اش در ناحیه شرقى (بیت المقدس) کناره گرفت؛ و میان خود و آنان حجابى افکند (تا خلوتگاهش از هر نظر براى عبادت آماده باشد) در این هنگام، ما روح (و فرشته مقرب) خود را به سوى او فرستادیم؛ و او در شکل انسانى بى عیب و نقص، بر مریم ظاهر شد (مریم سخت ترسید و) گفت: اگر خدا ترس هستى، من از تو، به خداى رحمان پناه مى برم .گفت: من تنها فرستاده پروردگار توام؛ (آمده ام) تا پسر پاکیزه اى به تو ببخشم .گفت: چگونه ممکن است پسرى براى من باشد؟! در حالى که تاکنون انسانى با من تماس نداشته، و زن آلوده اى نبوده ام! گفت: این گونه پروردگارت فرموده: این کار بر من آسان است (ما او را مى آفرینیم) تا او را براى مردم نشانه اى قرار دهیم؛ و رحمتى باشد از سوى ما؛ و این امرى است پایان یافته (و گفتگو ندارد).
از عبارت قرآن کریم می توان دریافت که سخن گفتن با فرشتگان خداوند در چندین مورد برای مریم (س) حاصل شده است. در یکی از این ملاقات ها بود که بشارت تولد عیسی (ع) به مریم (س) داده شد. به نظر می رسد که ملاقات با جبرئیل روح الامین و بارداری مریم (س) مدتی پس از بشارت اولیه به تولد عیسی (ع) بوده باشد. بنابراین، پس از ملاقات با جبرئیل که به شکل انسانی خوش سیما بر وی ظاهر شد و ردوبدل شدن آن سخنان، مریم (س) اطمینان یافت که این همان بشارتی است که فرشتگان در دیدارهای گذشته به او داده بودند:
«إِذْ قالَتِ الْمَلائِکَةُ یا مَرْیمُ إِنَّ اللّهَ یبَشِّرُکِ بِکَلِمَة مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسیحُ عیسَى ابْنُ مَرْیمَ وَجیهاً فِی الدُّنْیا وَ الآْخِرَةِ وَ مِنَ الْمُقَرَّبینَ * وَ یکَلِّمُ النّاسَ فِی الْمَهْدِ وَ کَهْلاً وَ مِنَ الصّالِحینَ * قالَتْ رَبِّ أَنّى یکُونُ لی وَلَدٌ وَ لَمْ یمْسَسْنی بَشَرٌ قالَ کَذالِکَ اللّهُ یخْلُقُ ما یشاءُ إِذا قَضى أَمْراً فَإِنَّما یقُولُ لَهُ کُنْ فَیکُونُ.»(5)
از روایات اسلامی چنین به دست می آید که مریم (س) دختری بسیار زیبا بود که زیبائیش او را نفریفت. از امام صادق (ع) روایت شده است که: «در روز قیامت زن زیبارویی را که فریفته ی زیبایی خود شده و به گناه گرفتار آمده برای محاکمه می آورند. می گوید: خداوندا به دلیل آن که به من زیبائی عطا کردی چنین گرفتار شده ام. آنگاه مریم (س) را حاضر می کنند و به آن زن می گویند: تو زیباتر بودی یا مریم؟ به او نیز زیبائی عطا کردیم اما فریفته نشد.»(6)
خداوند به دفاع از پاکی و پیراستگی مریم (س) در مقابل اتهام یهودیان به وی سخت غضبناک شده و یهودیان را به کفر گویی و افترا متهم کرده است:
«... بَلْ طَبَعَ اللّهُ عَلَیها بِکُفْرِهِمْ فَلا یؤْمِنُونَ إِلاّ قَلیلاً * وَ بِکُفْرِهِمْ وَ قَوْلِهِمْ عَلى مَرْیمَ بُهْتاناً عَظیماً»(7)
بلکه خداوند به خاطر کفرشان بر دل هایشان مهر زده و در نتیجه جز شماری اندک ( از ایشان) ایمان نمی آورند. و (نیز) به سزای کفرشان و آن تهمت بزرگی که به مریم زدند.
از نگاه منابع اسلامی، به دلیل آن که مریم (س) وقف خدمت در معبد شده بود و جز برای کارهای ضروری، از جمله وضع حمل عیسی، از معبد خارج نمی شد، داستان ازداوجش با یوسف نجار واقعیت ندارد. به نظر می رسد اتهام معاشرت مریم (س) با سربازی رومی و جعل کردن لقب عیسی بن پانتر(8) که گفته می شود غیر مسیحیان مطرح کرده اند، در فضائی مسیحی زودتر شکل می گیرد تا فضائی اسلامی. در ادبیات اسلامی، محرّر بودن مریم (س) و عدم خروج وی از معبد از یک سو و معجزه ی سخن گفتن عیسی (ع) در گاهواره به دفاع از عصمت مادر بسیار پررنگ است، حال که نامزدی مریم (س) با یوسف که با حضور دائمی وی در معبد سازگار نیست؛ و نبود معجزه ی تکلم عیسی (ع) در گاهواره، زمینه های طرح شبهه را تقویت می کند.
اطلاعات منابع اسلامی نشان می دهد که مریم (س) در زمان حیات فرزند خود از دنیا رفت و عیسی (ع) خود غسل او را بر عهده گرفت.(9) از اینجا می توان دریافت که داستان حضور مریم (س) در مراسم به صلیب کشیده شدن فرزندش نمی تواند واقعیت داشته باشد.
در اعتقادات شیعیان، مریم (س) یکی از چهار زن برگزیده در تمام تاریخ بشریت است. پیامبر اکرم (ص) در حدیثی که از راویان بسیاری نقل شده است، فرمود: زنان برگزیده ی بهشت چهار نفرند: خدیجه (س)دختر خویلد (همسر پیامبر)، فاطمه (س) دختر محمد (ص)، مریم (س) دختر عمران، و آسیه (س) دختر مزاحم (همسر فرعون).(10)
1 . آل عمران، آیات 42 – 43.
2 . محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج 97، ص 104، ح 40.
3 . تحریم، آیات 11 – 12.
4 . مریم، آیات 16 – 21.
5 . آل عمران، آیات 45 – 47.
6 . محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج 14، ص 192، ح 1 و ص 204، ح 18.
7 . نساء، آیات 155 – 156.
8 . جلال الدین آشتیانی، تحقیقی در دین مسیح، ص 144.
9 . محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج 1، ص 459، ح 4؛ محمد بن الحسن الطوسی، تهذیب الاحکام، ج 1، ص 440، ح 67؛ محمد بن الحسن الطوسی، الاستبصار، ج 1، ص 201، ح 3.
10 . مسحیت شناسی مقایسه ای، محمد رضا زیبائی نژاد، ص 36 – 40.



طبقه بندی: حجاب و عفاف، زندگی بزرگان، قرآن،
برچسب ها: حضرت مریم (س)، اسلامی، عفاف،